وبلاگ طرفداران بانوی شعر ایران : فروغ فرخزاد
بانو ، سال هاست که با رفتن تو، رویای پرواز تمام پروانه های درّه ی ابریشم، در پیله های تنهایی شان پوسیده و مهتاب روشنی آن سال ها، بر فراز آسمان گرفته ی اکنون، وصله ی ناجوری بیش نیست. و تو، که نیستی تا بگویی این شب ها را کجای این جهان بی گفت و گو اتراق کنیم، و آسمان خالی پرواز را با کدام پروانه ی خسته ای پر، که بگویی چرا هر چه باد می آید، بوی آشنایی به مشاممان نمی رسد، چرا هر چه باد می اید، بوی دشنه می آورد و کابوس؟ و هر چه باران می اید، شیون گریه می بارد از آسمان؟
معشوق در شعر فروغ

سیروس شمیسا - طرح مسئله معشوق در شعر فروغ از دو نظر حائز اهمیت است ؛ نخست این که او برای نخستین بار معشوق مرد را به صورت محسوسی در شعر فارسی وارد کرد . قبل از او معشوق شعر فارسی معمولا زن است و اگر مرد هم باشد ( معشوق مذکر شعر سبک خراسانی ، یا مکتب وقوع ) مردی است که در مقام معشوق زن توصیف شده است . در شعر زنانی چون رابعه و مهستی هم معشوق مرد چهره روشن و مشخصی ندارد و چندان قابل تشخیص از معشوق کلی شعر فارسی نیست . به هر حال فروغ بیش و صریح تر از دیگران از چهره معشوق مردی زمینی سخن گفته است و از این رو زمانی این وجه تازه شعر او ، سر و صداهائی برانگیخت .

دوم این که فروغ زمانی خواست به این معشوق فردیت بخشد ، حال آنکه معشوق در شعر فارسی مانند انسان شرقی ، یک موجود جمعی است نه فردی ، هویت مشخصی ندارد و ایجاد عکس العمل نمی کند .

و اینک این دو مورد را به اختصار توضیح می دهیم :

۱- معشوق مرد زمینی

در شعر فروغ همه جا سخن از عشق طبیعی و زمینی اما متعالی است و بدیهی است که معشوق یک زن ، باید مرد باشد . هر چه از اشعار اولیه فروغ دورتر شویم ، بیان او از این معشوق سخته تر و خود معشوق متعالی تر است . این معشوق گاهی پسران نوجوان خاطرات دوران کودکی و نوجوانی هستند و گاهی مردی که فروغ او را دوست دارد و چهره متعالی ئی از او ترسیم می کند و گاهی چهره بسیار مبهمی که وقتی در زندگی او حضور داشته و بعد ها کنار رفته است و شاعر هم از او نفرت دارد و هم هنوز او را دوست دارد و معمولا از او با لفظ « دست ها » یاد می کند ، همان مردی که در « ایمان بیاوریم » از او سخن گفته است.

و اینک از هو سه مورد نمونه یی ذکر می کنیم :


(( کوچه یی هست که در آنجا

پسرانی که به من عاشق بودند ، هنوز

با همان موهای درهم و گردن های باریک و پاهای لاغر

به تبسم های معصوم دخترکی می اندیشند که یک شب او را

باد با خود برد .

« تولدی دیگر »



و مردی از کنار درختان خیس می گذرد

مردی که رشته های آبی رگ هایش

مانند مار های مرده از دو سوی گلوگاهش

بالا خزیده اند

و در شقیقه های منقلبش آن هجای خونین را

تکرار می کنند

- سلام

- سلام

و من به جفت گیری گل ها می اندیشم …

چگونه می شود به مرد گفت که او زنده نیست ، او هیچوقت

زنده نبوده است …

چه مهربان بودی ای یار ، ای یگانه ترین یار

چه مهربان بودی وقتی دروغ می گفتی …

و در سیاهی ظالم مرا به سوی چراگاه عشق می بردی …

شاید حقیقت آن دو دست جوان بود ، آن دو دست جوان

که زیر بارش یکریز برف مدفون شد …

« ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد »

 

… معشوق من

گوئی زنسل های فراموش گشته است

گوئی که تاتاری

در انتهای چشمانش

پیوسته در کمین سواری است

گوئی که بربری

در برق پر طراوت دندان هایش مجذوب خون گرم شکاری است

معشوق من

همچون طبیعت

مفهوم ناگزیر صریحی دارد

او وحشیانه آزادست

مانند یک غریزه سالم

در عمق یک جزیره نامسکون

او مردی است از قرون گذشته

یاد آور اصالت زیبائی

 معشوق من

انسان ساده یی است

انسان ساده یی که من او را

در سرزمین شوم عجایب

چون آخرین نشانه یک مذهب شگفت

پنهان نموده ام

« معشوق من » ))

فروغ صادقانه در مقابل این معشوق ، عکس العمل های زنانه دارد . به هر حال این وجه از شعر او در ادب فارسی کاملا تازگی دارد . نمی دانم کسانی که در مقابل این جنبه از شعر او حساسند آیا همین حساسیت را در مقابل توصیفات شاعران مرد از معشوق زن نیز دارند ؟ یحتمل در مخیله آنان عشق و عاشقی فقط مربوط به مردان است !

 

۲- معشوق فردی

معشوق در شعر فارسی عموما چهره ای مبهم و غیر مشخص دارد ، یعنی مفهومی کلی است . غالبا معشوق موجودی روحانی و آسمانی است و اگر زمینی هم باشد چه متعالی و چه غیر متعالی شناخته نیست. اما معشوق فردی در ادبیات عرب سابقه داشته است و اسم عرائس الشعر یا معاشیق الشعر ، معلوم است . معشوق تعدادی از شاعران عرب را می شناسیم . و در شعر فارسی هم آمده است مثل عُنَیزَه که معشوق امرو القیس بوده است یا لیلی که معشوق مجنون بوده است و یا عزّه که معشوق کُثَّیر بوده است .

شمس قیس در فرق تشبیب و نسیب می نویسد : « و تشبیب غزلی باشد که صورت واقعه و حسب حال شاعر بود ، چنان که شعرا عرب چون کُثَّیر و قیس ذریح و مجنون بنی عامر و امثال ایشان که هر یک را با زنی تعلق قلبی بوده است و آن چه گفته اند عین واقعه و صورت حال ایشان است .»

اما در شعر فارسی این مورد پسند شعرا قرار نگرفت و لذا شمس قیس در ادامه مطلب فوق می نویسد : «الا آن که بیشتر شعرای مفلق بدین فرق التفات ننموده اند و هر غزل که در اول قصاید بر مقصود شعر تقدیم افتد از شرح محنت ایام و شکایت فراق و وصف دمن و اطلال و نعت ریاح و ازهار و غیر آن ، آن را نسیب و تشبیب خوانده اند .»

مضحک این است که در قرن دهم که در مکتب وقوع بنا را به قول خود بر حقیقت گوئی نهاده بودند و علی القاعده باید از معشوق زن حقیقی سخن گویند ، از معشوق مرد حقیقی سخن گفتند زیرا سخن گفتن از زن خطرناک بود . محتشم کاشانی از شاعران معروف این مکتب در « رساله جلالیه » ۶۴ غزل درباره شاطر جلال سروده است که همه او را در کاشان می شناختند .

به هر حال انسان امروزی رو به سوی فردیت individuality دارد و از این رو تمایل به طرح معشوق فردی گاهی در شعر معاصر دیده می شود . اسم یکی از کتاب های شعر شاملو « آیدا در آینه » است و فروغ تولدی دیگر را به ابراهیم گلستان تقدیم کرده است . اما فروغ به طور کلی در سنت شعر فارسی حرکت کرده است و حتی چهره معشوق فردی هم در شعر او کلی و عمومی است :

(( همه هستی من آیه تاریکی است

که ترا در خود تکرار کنان

به سحرگاه شگفتن ها و رستن های ابدی خواهد برد

من در این آیه ترا آه کشیدم ، آه

من در این آیه ترا

به درخت و آب و آتش پیوند زدم ))

 

معشوق در شعر فروغ هم نهایت معشوقی متعالی و روحانی است که می تواند معشوق هر کس دیگری هم باشد.او نیز در مجموع از اسطوره گفته است نه از چهره ( portrait ) . بدین ترتیب در شعر فارسی همواره با تیپ عاشق و تیپ معشوق مواجهیم نه با فرد عاشق یا معشوق . منتها فروغ در این دو تیپ به مقتضای عصر خود و بینش زمانه خود دخل و تصرفی قابل تامل کرده است . و تا حدودی بینش و شخصیت فردی را در آن راه داده است و این از یکنواختی و تکراری بودن شعر عاشقانه فارسی کاسته است .


ادامه مطلب
نمایش نظرات 1 تا 30
نظرات :
infositeshow.com در تاریخ دوشنبه 18 فروردین 1399 07:18 ق.ظ گفته :

If some one desires expert view on the topic of blogging
afterward i recommend him/her to pay a quick visit this blog, Keep up the good job.
فروغ
hlobClill در تاریخ دوشنبه 18 فروردین 1399 05:18 ق.ظ گفته :

over the counter viagra https://xvirgaronline.com/ - generic viagra online for sale viagra porn <a href="https://xvirgaronline.com/#">cheap viagra</a> viagra generic
فروغ
mmzsEntip در تاریخ دوشنبه 18 فروردین 1399 04:37 ق.ظ گفته :

viagra for women https://zvigariageneric.com/ - is viagra safe viagra for men <a href="https://zvigariageneric.com/#">viagra prank</a> where to buy viagra
فروغ
buy azithromycin online در تاریخ یکشنبه 17 فروردین 1399 11:23 ب.ظ گفته :

[url=https://azithro24.com/#]azithromycin tablet[/url]
فروغ
canadian mail order pharmacies to usa در تاریخ یکشنبه 17 فروردین 1399 10:40 ب.ظ گفته :

<a href="http://canadianpharmaciesprofmeds.com/">rx online no prior prescription</a>
http://canadianpharmaciesprofmeds.com/
<a href=http://canadianpharmaciesprofmeds.com/>canadian pharmacies top best</a>
فروغ
mmzsEntip در تاریخ یکشنبه 17 فروردین 1399 07:58 ب.ظ گفته :

how to take viagra https://zvigariageneric.com/ - how viagra works viagra substitute <a href="https://zvigariageneric.com/#">how long does viagra last</a> viagra 100mg
فروغ
virtual reality cpr training در تاریخ یکشنبه 17 فروردین 1399 07:24 ب.ظ گفته :

Woah! I'm really enjoying the template/theme of this site.
It's simple, yet effective. A lot of times it's tough
to get that "perfect balance" between superb usability and visual appeal.
I must say that you've done a great job with this. In addition, the blog loads super
quick for me on Opera. Outstanding Blog!
فروغ
prescription drugs online without در تاریخ یکشنبه 17 فروردین 1399 07:22 ب.ظ گفته :

<a href="http://canadianpharmaciesprofmeds.com/">international pharmacies that ship to the usa</a>
http://canadianpharmaciesprofmeds.com/
<a href=http://canadianpharmaciesprofmeds.com/>canadian pharmacies shipping to usa</a>
فروغ
mmzsEntip در تاریخ یکشنبه 17 فروردین 1399 03:27 ب.ظ گفته :

viagra substitute [url=https://zvigariageneric.com/]how viagra works[/url] viagra for sale <a href="https://zvigariageneric.com/#">viagra</a> women viagra
فروغ
vsnbClill در تاریخ یکشنبه 17 فروردین 1399 02:06 ب.ظ گفته :

viagra substitute https://genericvigrarja.com/ - viagra for sale over the counter viagra <a href="https://genericvigrarja.com/#">is viagra safe</a> how much does viagra cost
فروغ
bzzsEntip در تاریخ یکشنبه 17 فروردین 1399 01:41 ب.ظ گفته :

cialis and alcohol https://cilismg.com/ - discount cialis cialis price <a href="https://cilismg.com/#">cialis canada</a> cialis otc
فروغ
vsnbClill در تاریخ یکشنبه 17 فروردین 1399 12:59 ب.ظ گفته :

natural viagra https://genericvigrarja.com/ - viagra vs cialis viagra generic name <a href="https://genericvigrarja.com/#">viagra song</a> buy viagra online cheap
فروغ
chloroquine for covid-19 در تاریخ یکشنبه 17 فروردین 1399 11:59 ق.ظ گفته :

coronavirus 63 [url=http://kaletra-treatmentforcoronavirus.com/#]coronavirus treatment miami[/url] coronavirus where
did it start coronavirus treatment 2019 - coronavirus emergency coronavirus year
فروغ
vsnbClill در تاریخ یکشنبه 17 فروردین 1399 11:51 ق.ظ گفته :

when to take viagra https://genericvigrarja.com/ - viagra boys is viagra over the counter <a href="https://genericvigrarja.com/#">viagra</a> canadian viagra
فروغ
vsnbClill در تاریخ یکشنبه 17 فروردین 1399 08:41 ق.ظ گفته :

female viagra https://genericvigrarja.com/ - viagra generic female viagra <a href="https://genericvigrarja.com/#">online viagra</a> viagra for men
فروغ
bzzsEntip در تاریخ یکشنبه 17 فروردین 1399 05:55 ق.ظ گفته :

cialis generic timeline https://cilismg.com/ - how to use cialis can i take 40mg of cialis <a href="https://cilismg.com/#">cialis commercial</a> cialis ingredients
فروغ
azithromycin no prescription در تاریخ یکشنبه 17 فروردین 1399 05:26 ق.ظ گفته :

[url=https://azithro24.com/#]buy azithromycin[/url]
فروغ
bzzsEntip در تاریخ یکشنبه 17 فروردین 1399 04:22 ق.ظ گفته :

cialis 5mg https://cilismg.com/ - cialis ingredients where to buy cialis <a href="https://cilismg.com/#">cialis for daily use</a> buy cialis
فروغ
best online international pharmacies در تاریخ یکشنبه 17 فروردین 1399 04:15 ق.ظ گفته :

<a href="http://canadianpharmaciesprofmeds.com/">online drugstore</a>
http://canadianpharmaciesprofmeds.com/
<a href=http://canadianpharmaciesprofmeds.com/>legitimate canadian pharmacies</a>
فروغ
bzzsEntip در تاریخ یکشنبه 17 فروردین 1399 12:27 ق.ظ گفته :

where to buy cialis https://cilismg.com/ - sildenafil vs cialis cost of cialis <a href="https://cilismg.com/#">cialis online</a> cialis no prescription
فروغ
canadian pharmacies that ship to us در تاریخ یکشنبه 17 فروردین 1399 12:11 ق.ظ گفته :

<a href="http://canadianonlinepharmacyph.com/">prescription drugs without prior prescription</a>
http://canadianonlinepharmacyph.com/
<a href=http://canadianonlinepharmacyph.com/>safe canadian online pharmacies</a>
فروغ
vsnbClill در تاریخ شنبه 16 فروردین 1399 10:41 ب.ظ گفته :

generic viagra online for sale https://genericvigrarja.com/ - viagra boys viagra song <a href="https://genericvigrarja.com/#">cialis vs viagra</a> viagra substitute
فروغ
dkphokuqaoaj در تاریخ شنبه 16 فروردین 1399 10:01 ب.ظ گفته :

Purchasing wholesale vs. Purchasing When You Required: Plenty Of Canadian drug stores offer <a href=http://canadianpharmacyonlinestore.com/>canadian pharcharmy online viagra</a> canadian pharmacy cialis generic viagra price price cuts on bulk acquisitions. Several pharmacies themselves obtain medications wholesale orders from <a href="http://canadianpharmacyonlinestore.com/"> internet pharmacy</a> suppliers at highly discounted rates.
فروغ
hwjkfumrjcmo در تاریخ شنبه 16 فروردین 1399 09:55 ب.ظ گفته :

Buying wholesale vs. Purchasing When You Need: Plenty Of Canadian drug stores supply <a href=http://canadianpharmacyonlinestore.com/>Canadian Pharmacies Online</a> order cheap viagra canadian pharmacies viagra discounts on mass acquisitions. Many drug stores themselves obtain medicines in bulk orders from <a href="http://canadianpharmacyonlinestore.com/"> buy viagra online canada pharmacy</a> suppliers at highly marked down rates.
فروغ
vsnbClill در تاریخ شنبه 16 فروردین 1399 09:31 ب.ظ گفته :

when to take viagra https://genericvigrarja.com/ - viagra side effects does viagra work <a href="https://genericvigrarja.com/#">viagra generic name</a> viagra 100mg
فروغ
web design در تاریخ شنبه 16 فروردین 1399 08:37 ب.ظ گفته :

Whats up are using Wordpress for your blog platform?
I'm new to the blog world but I'm trying to get started and create my own. Do
you need any html coding knowledge to make
your own blog? Any help would be greatly appreciated!
فروغ
rqdljaukwpnh در تاریخ شنبه 16 فروردین 1399 08:21 ب.ظ گفته :

Acquiring in Bulk vs. Acquiring When You Required: Several Canadian drug stores provide <a href=http://canadianpharmacyonlinestore.com/>Canadian Pharmacies Online CanadianPharmacyonlineStore.com</a> best viagra tadalafil generic best prices discounts on mass acquisitions. Many pharmacies themselves acquire medicines in bulk orders from <a href="http://canadianpharmacyonlinestore.com/"> Canadian Pharcharmy Online</a> distributors at highly discounted prices.
فروغ
rxlmshpyptcu در تاریخ شنبه 16 فروردین 1399 01:52 ب.ظ گفته :

Buying in Bulk vs. Purchasing When You Need: Quite a few Canadian pharmacies supply <a href=http://canadianpharmacyonlinestore.com/>pharmacy</a> mexican pharmacy viagra testimonials discounts on bulk acquisitions. Several drug stores themselves acquire medications in bulk orders from <a href="http://canadianpharmacyonlinestore.com/"> indian pharma</a> distributors at very discounted prices.
فروغ
online cialis در تاریخ شنبه 16 فروردین 1399 12:08 ب.ظ گفته :

contre indications tadalafil [url=http://buyscialisrx.com/]generic
cialis[/url] tadalafil en uruguay cialis prescription when to take tadalafil 20mg tadalafil scleroderma http://buyscialisrx.com tadalafil propranolol
فروغ
cheap cialis online در تاریخ شنبه 16 فروردین 1399 10:15 ق.ظ گفته :

tadalafil mode d'emploi [url=http://buyscialisrx.com/]generic cialis online[/url] eroxil tadalafil 20mg generic cialis online tadalafil 10 mg posologia comprar tadalafil
en españa http://buyscialisrx.com/ cialis 5mg 10mg 20mg tadalafil
فروغ
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو